Antalya’nın Demre ve Finike İlçelerinde Fotokapan Yöntemi ile Memeli Gözlemi Çalışması

Yaban hayatı izleme çalışmaları, biyolojik çeşitliliğin korunması ve türlerin habitat kullanım alışkanlıklarının anlaşılması açısından kritik öneme sahiptir. Bu çalışma, Antalya’nın Finike ve Demre ilçelerindeki ormanlık alanlarda, orta ve büyük memeli türlerinin varlığını tespit etmek ve bu türlerin aktiviteleri üzerindeki insan kaynaklı etkileri analiz etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Doğal ortamı bozmayan fotokapan yöntemiyle yürütülen bu araştırma, bölgedeki yaban hayatı varlığı ile insan faaliyetleri arasındaki etkileşimi kısa süreli ve yoğun bir izleme süreciyle ortaya koymayı hedeflemektedir.

Materyal ve Metot

Çalışma, 27 – 31 Aralık 2025 tarihleri arasında Finike’nin sarp kayalıklı orman yapısına sahip arazilerinde yürütülmüştür. Gözlemlerin yüksek çözünürlükte yapılabilmesi amacıyla sahada Bushnell S-4K model fotokapan kullanılmıştır. Cihaz, hem gündüz hem de gece (kızılötesi) tetiklenecek şekilde programlanmış ve 4 gece boyunca mevsim normallerindeki hava koşullarında kesintisiz kayıt almıştır.

Finike Fotokapan Gözlemi ve Sonuçları

• Gözlem Noktası: Finike / Antalya
• Gözlem Tarihi: 27.12.2025 – 31.12.2025
• Hava Durumu: Normal
• Çekim: Gece/Gündüz
• Fotokapan Modeli: Bushnell S-4K

Antalya’nın batısında orta ve büyük memelileri gözlemlemek amacı ile yürüttüğümüz çalışmanın ilk durağı, Finike’de bir antik kentin yakınlarıydı. Sarp kayalıklarla çevrili bu alanın seçilmesinde ulaşılabilirlik ve memelilerin geçiş güzergahına uygun olması tercih sebeplerinin başında gelmektedir.

Dört gece gibi kısa bir süre, fotokapanla alan incelemesi yapmak için oldukça sınırlı bir vakit olsa da bölgenin en karakteristik türlerinden biri olan yaban keçisinin yanı sıra yaban domuzu ve sincap gibi türlerin kayıt altına alınması önemli bir veri sağlamıştır. Bu kayıtlar, yalnızca söz konusu memelilerin günlük aktivite rutinleri hakkında fikir vermekle kalmamış, aynı zamanda elde edilen bulguların literatürdeki mevcut verilerle karşılaştırılmasına da olanak tanımıştır.

Dört günlük izleme süresi sonunda fotokapan cihazından toplam 88 video kaydı elde edilmiştir. Bu kayıtların 3’ü cihazın kurulumu ve toplanması esnasındaki teknik kontrolleri içerirken, 2 kayıtta herhangi bir canlıya rastlanmamıştır. Geriye kalan 83 geçerli doğa kaydı incelendiğinde; 70 video ile yaban keçileri en sık görüntülenen tür olmuştur. Diğer kayıtlarda ise 7 kez sincaplar ve 6 kez yaban domuzları objektife yansımıştır.

Demre Fotokapan Gözlemi ve Sonuçları

Antalya’nın Demre ilçesinde, ormanlık alan içerisinde ve orman yoluna 20 metre mesafede gerçekleştirilen 4 gecelik fotokapan çalışmaları sonucunda; yaban tavşanı (Lepus europaeus) ve tilki (Vulpes vulpes) türleri tespit edilmiştir. İzleme süresince alanda küçükbaş hayvan otlatan bir çobanın da görüntülenmiş olması, bölgedeki hayvancılık faaliyetlerinin varlığını ortaya koymaktadır. Fotokapan verilerindeki memeli kaydı düşüklüğü; bölgedeki insan kaynaklı (antropojenik) faaliyetlerin, hedef türlerin aktivite yoğunlu üzerinde etkileyici bir unsur olduğunu desteklemektedir.

• Gözlem Noktası: Demre/ Antalya
• Gözlem Tarihi: 02.01.2026 – 06.01.2026
• Hava Durumu: Normal / Zaman zaman kapalı
• Çekim: Gece/Gündüz
• Fotokapan Modeli: Bushnell S-4K

Toplam 4 gece ve 5 gün süresince sahada aktif olarak kalan fotokapan düzeneğinden 11 adet video kaydı elde edilmiştir. Bu kayıtların 3 adedi kurulum ve toplama aşamalarındaki teknik faaliyetleri içerdiği için değerlendirme dışı tutulmuştur. Analiz edilen 8 adet geçerli kaydın dağılımı şu şekildedir: 1 adet yaban tavşanı (Lepus europaeus), 3 adet tilki (Vulpes vulpes), 1 adet insan (çoban) ve 3 adet küçükbaş hayvan grubu.

SONUÇ

Antalya’nın batısında (Finike ve Demre) yürütülen fotokapan çalışmaları, bölgedeki memeli faunasının habitat tercihlerini ve insan kaynaklı faktörlerin bu türler üzerindeki etkilerini somut verilerle ortaya koymuştur.

1. Tür Çeşitliliği ve Habitat Kullanımı

Finike’nin sarp kayalık yapısında gerçekleştirilen izlemelerde yaban keçisi (Capra aegagrus), yaban domuzu (Sus scrofa) ve sincap türleri tespit edilmiştir. 83 geçerli kaydın büyük çoğunluğunun (%84) yaban keçilerine ait olması, bu sarp arazilerin türün günlük aktiviteleri için kritik bir koridor işlevi gördüğünü kanıtlamaktadır. Demre lokasyonunda ise daha sınırlı bir çeşitlilikle yaban tavşanı (Lepus europaeus) ve tilki (Vulpes vulpes) kayıt altına alınmıştır.

2. İnsan Kaynaklı Faaliyetlerin Etkisi

Çalışma sahaları arasındaki veri yoğunluğu farkı, insan kaynaklı baskının yaban hayatı üzerindeki etkisini göstermektedir. Finike’de kurulum yapılan istasyonun izole yapısı yüksek kayıt sayısına olanak sağlarken; Demre’de yol kenarına yakınlık ve yoğun hayvancılık faaliyetleri (çoban ve küçükbaş hayvan varlığı), yabani memeli aktivitelerini baskılayan temel unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Elde edilen düşük kayıt sayısı, hedef türlerin insan faaliyetlerinden kaçınma davranışı sergilediği çıkarımını desteklemektedir.