
<p><em>Tropilaelaps</em> cinsinde bulunan akarlar, hem yavru hem de ergin bal arıları (<strong><em>Apis mellifera</em></strong>) için önemli ektoparazitlerden biri olmaklar beraber arıcılık endüstrisi üzerinde ciddi tehditler oluştururlar. Asya kökenli olan bu etlen ilk olarak Filipinler’de <strong><em>Apis dorsata</em></strong><strong> </strong>üzerinde tespit edilmiştir. Ancak, küresel ticaret ve arı hareketliliği nedeniyle <strong><em>Apis mellifera </em></strong><strong>türü bal arılarına da</strong> bulaşmış ve dağılım alanını da genişleterek bal arısı yetiştiriciliğinin en önemli enfestasyonlarından birisi haline gelmiştir. ;</p>



<h2 class="wp-block-heading">Taksonomi ve Türler</h2>



<p><em>Tropilaelaps </em>cinsi, <strong>Mesostigmata </strong>takımının <strong>Laelapidae </strong>ailesinde yer alır. Bu cinse ait şu ana kadar dört ana tür tanımlanmıştır:​</p>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong><em>Tropilaelaps clareae</em></strong>: En yaygın türlerden biridir ve özellikle Güneydoğu Asya&#8217;da bulunur.​</li>



<li><strong><em>Tropilaelaps koenigerum</em></strong>: Daha sınırlı bir coğrafi dağılıma sahiptir ve genellikle <strong><em>Apis dorsata</em></strong> ile ilişkilidir.​</li>



<li><strong><em>Tropilaelaps thaii</em></strong>: Tayland&#8217;da keşfedilmiş olup, belirli bölgelerde görülür.​</li>



<li><strong><em>Tropilaelaps mercedesae</em></strong>: Geniş bir coğrafi dağılıma sahip olup, Asya&#8217;nın birçok bölgesinde bulunur.​</li>
</ul>



<ol class="wp-block-list">
<li></li>
</ol>



<h2 class="wp-block-heading">Biyoloji ve Yaşam Döngüsü</h2>



<p><em>Tropilaelaps</em> akarları, bal arılarının yavru gözlerinde (kapalı gözlerde) ürerler. Yaşam döngüsü yumurta, larva, nimf (protonimf ve deutonimf) ve ergin dönemlerden oluşur. Erkek ve dişi <em>Tropilaelaps</em> akarları, arı larvalarının bulunduğu gözlere yumurta bırakır ve burada gelişen larvalar, arı yavrularının hemolenfi ile beslenir. Bu beslenme, larva ve pupalarının gelişimini olumsuz etkiler ve genellikle deformasyonlara veya ölümlere neden olur. Akarların yaşam döngüsü ilgili farklı veriler mevcut olsa da yaklaşık 7-13 gün sürer, bu da popülasyonlarının hızlı bir şekilde artmasına olanak tanır.​</p>



<h2 class="wp-block-heading">Bal Arıları Üzerindeki Etkileri</h2>



<p><em>Tropilaelaps</em> akarlarının bal arıları üzerindeki başlıca etkileri şunlardır:​</p>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>Gelişim Bozuklukları</strong>: Akarların beslenmesi, arı pupalarının deformasyonuna, kanat ve bacak anomalilerine yol açar.​</li>



<li><strong>Yavru Kaybı</strong>: Yoğun akar enfestasyonu, yavru arıların ölümüne ve kovanın zayıflamasına neden olur.​</li>



<li><strong>Hastalık Vektörlük</strong>: <em>Tropilaelaps</em> akarları, arı virüslerinin taşınmasında vektör rolü oynayabilir, bu da koloninin genel sağlığını olumsuz etkiler.​</li>
</ul>



<p>Ayrıca koloni direncinin de düşmesine neden olarak <em>Varroa</em> gibi diğer paraziter enfestasyonlar ve sekonder bakteriyel enfeksiyonlar için de ortam hazırlar.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Görüldüğü Ülkeler ve Dağılım</h2>



<p><em>Tropilaelaps </em>türleri, başlangıçta Asya kıtasına özgü olsa da, son yıllarda farklı bölgelerde de rapor edilmiştir. Başlıca görüldüğü ülkeler şunlardır:​</p>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>Güneydoğu Asya</strong>: Tayland, Vietnam, Filipinler, Malezya ve Endonezya gibi ülkelerde yaygındır.​</li>



<li><strong>Güney Asya</strong>: Hindistan, Pakistan ve Nepal&#8217;de bulunur.​</li>



<li><strong>Orta Asya</strong>: Çin&#8217;in bazı bölgelerinde ve Afganistan&#8217;da rapor edilmiştir.​</li>
</ul>



<p>Türkiye&#8217;ye en yakın rapor edilen ülkeler şunlardır:​</p>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>Gürcistan: </strong>Batı Gürcistan&#8217;da yer alan Samegrelo-Zemo Svaneti bölgesinde bal arılarında (<em>A. mellifera caucasica</em>) 2024 yılında <em>Tropilaelaps mercedesae</em> rapor edilmiştir.</li>



<li><strong>Rusya: B</strong>atı Rusya&#8217;nın Krasnodar bölgesinde bal arısı kolonisi kayıplarının meydana gelmesi sonucu yapılan morfolojik ve moleküler analizler sonucunda <em>Tropilaelaps mercedesae</em> rapor edilmiştir.</li>



<li><strong>İran</strong>: <em>Tropilaelaps </em>akarlarının varlığına dair sınırlı raporlar bulunmaktadır. İran&#8217;ın doğusundaki bölgelerde görülme ihtimali yüksektir.​</li>



<li><strong>Pakistan</strong>: <em>Tropilaelaps </em>akarları Pakistan&#8217;da yaygın olarak görülmektedir ve özellikle sıcak iklim bölgelerinde bal arıları için ciddi bir tehdit oluşturur.​</li>



<li><strong>Afganistan</strong>: <em>Tropilaelaps </em>akarlarının bulunduğu kesin olarak bilinmektedir.​</li>



<li><strong>Çin (Batı Bölgeleri)</strong>: Çin&#8217;in batısındaki bazı bölgelerde <em>Tropilaelaps</em> akarlarına rastlanmıştır.​</li>
</ul>



<p>Bu ülkelere ek olarak diğer çevre ülkelerde de anektodsal veriler mevcuttur. Gördüğünüz gibi bu ülkelerin bir kısmı direkt olarak Türkiye ile sınır olup, arı ticareti veya göçmen arı popülasyonları aracılığıyla akarların taşınma riski bulunmaktadır. Türkiye&#8217;de henüz <em>Tropilaelaps</em> akarlarının doğal yayılımı gözlemlenmemiş olsa da, özellikle İran ve Orta Asya üzerinden gelebilecek potansiyel tehditler nedeniyle arıcılık sektörünün dikkatli olması gerekmektedir.​ İran’ın batı bölgelerinde <em>Tropilaelaps</em> akarlarının rapor edilmesi, Türkiye’ye giriş riskini artırmaktadır. Gezgin arıcılık uygulamaları, akarın Türkiye&#8217;deki yayılmasını hızlandırabilir. Bunun için de Tarım ve Orman Bakanlığı bu hastalığı ihbarı zorunlu hastalıklar listesine almıştır.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Tanı</h2>



<p><em>Tropilaelaps </em>akarlarının teşhisi, özellikle erken dönemde tespit edilmesi açısından büyük önem taşır. Bu akarlar hızlı üreyerek kolonilere büyük zarar verebilir, bu yüzden arıcıların düzenli teşhis yöntemleri kullanarak tarama yapması gerekmektedir.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Yavru Gözlerinin İncelenmesi</h3>



<p><em>Tropilaelaps </em>akarları yalnızca yavru gözlerinde ürer, bu yüzden kapalı yavru gözlerini açarak kontrol etmek en etkili teşhis yöntemlerinden biridir. Yavru gözleri açıldığında kırmızımsı kahverengi renkte küçük, uzun ince akarlar gözlemlenebilir. Gelişim bozuklukları (deforme olmuş larva ve pupalar, anormal kanat yapısı, zayıf gelişim) akar enfestasyonuna işaret edebilir.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Yetişkin Arılarda Görsel Muayene</h3>



<p><em>Varroa</em> akarlarından farklı olarak <em>Tropilaelaps</em> akarları yetişkin arılar üzerinde uzun süre kalamaz. Ancak, kısa süreliğine yetişkin arılara tutunabilirler. Arıların göğüs bölgesinde veya karın kısmında hızlı hareket eden küçük kahverengimsi akarlar tespit edilebilir.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Yavru Örnekleme ve Mikroskobik İnceleme</h3>



<p>Birkaç yavru gözünün çıkartılıp mikroskop altında incelenmesi, akarların varlığını tespit etmek için etkili bir yöntemdir. <em>Tropilaelaps </em>akarları yaklaşık 1 mm uzunluğundadır ve uzun ince yapılıdır, bu nedenle mikroskop altında Varroa akarlarından kolayca ayırt edilebilir.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Pudra şekeri testi</h3>



<p>Varroa akarlarını tespit etmek için kullanılan pudra şekeri testi, <em>Tropilaelaps</em> akarlarının geçici olarak yetişkin arılar üzerinde bulunduğu durumlarda da işe yarayabilir.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Kovan Davranışlarının ve Arı Sağlığının Gözlemlenmesi</h2>



<p><em>Tropilaelaps</em> enfestasyonu olan kolonilerde belirgin semptomlar görülebilir. Arılar sinirli, huzursuz ve sık sık kovanı terk etme eğiliminde olabilir. Arıların sayısında azalma, zayıf koloni gelişimi ve yavru kaybı yaygın belirtilerdir. &#8220;Delik açılmış kapalı yavru gözleri&#8221;, akar enfestasyonunun önemli bir göstergesidir.</p>



<p>Sonuç olarak, <em>Tropilaelaps</em> akarlarının teşhis edilmesi erken dönemde yapılmazsa koloni hızla çökebilir. Yavru gözlerini açarak inceleme, mikroskopik analiz ve pudra şekeri testi gibi yöntemler arıcılar için en pratik teşhis yöntemleridir. <em>Tropilaelaps</em> akarları yetişkin arılar üzerinde uzun süre yaşayamadığından, yalnızca yetişkin arılara bakarak teşhis koymak genellikle yetersiz olur. Kovanlar düzenli olarak kontrol edilmeli, özellikle tropikal ve sıcak bölgelerde bulunan arıcılar sıkı tarama yapmalıdır.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Tedavi ve Korunma Seçenekleri</h2>



<p><em>Tropilaelaps</em> akarları, bal arısı kolonileri için hızlı üreyen ve ciddi zararlar verebilen ektoparazitlerdir. Tedavi edilmezse, koloninin zayıflamasına ve çökmesine yol açabilirler. Tropilaelaps ile mücadelede biyoteknik yöntemler, kimyasal tedaviler ve doğal yöntemler bir arada kullanılmalıdır.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Biyoteknik Yöntemler (Mekanik Kontrol ve Yönetim)</h3>



<p><em>Tropilaelaps</em> akarları yetişkin arılar üzerinde uzun süre yaşayamaz, bu nedenle biyoteknik yöntemler <em>Varroa </em>akarlarına kıyasla daha etkili olabilir.</p>



<h4 class="wp-block-heading">a) Yavru Döngüsünü Kırmak (Brood Break)</h4>



<p><em>Tropilaelaps </em>akarları yalnızca yavru gözlerinde ürer ve yetişkin arılar üzerinde uzun süre hayatta kalamazlar. Kraliçeyi bir süre kafese almak veya kovanı geçici olarak yavru üretimini durduracak şekilde yönetmek akarların ölmesine neden olabilir. Yavru üretimi 7-10 gün boyunca kesilirse, akarlar üreyemez ve popülasyonu hızla azalır.</p>



<h4 class="wp-block-heading">b) Ana Arı Değişimi ve Genetik Dayanıklılık</h4>



<p>Bazı Asya bal arısı türleri (<em>Apis cerana</em> gibi) <em>Tropilaelaps</em>&#8216;a karşı dirençlidir. Dayanıklı hatlardan elde edilen ana arılar kullanılarak koloninin bağışıklığı artırılabilir.</p>



<h4 class="wp-block-heading">c) Yavru Çerçevelerini Temizleme ve Dondurma</h4>



<p>Akarların yoğun bulunduğu yavru gözleri olan çerçeveler kesilip imha edilebilir veya dondurularak akarlar öldürülebilir.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Kimyasal Tedavi Seçenekleri</h3>



<p>Kimyasal tedaviler, <em>Tropilaelaps</em> akarlarını hızlı bir şekilde yok edebilir, ancak yan etkileri ve kimyasal direnç oluşumu nedeniyle dikkatli kullanılmalıdır.</p>



<h4 class="wp-block-heading">Organik Asitler ve Doğal Kimyasallar</h4>



<p><strong>Formik Asit:</strong></p>



<p><em>Tropilaelaps</em> akarlarına karşı oldukça etkili ve organik bir tedavi yöntemidir. Formik asit buharlaştırıcıları veya emdirilmiş şeritler kullanılabilir.</p>



<p><strong>Oksalik Asit:</strong></p>



<p><em>Varroa</em> için yaygın kullanılır, ancak <em>Tropilaelaps</em>’a karşı daha az etkilidir. Buharlaştırma (sublimasyon) yöntemi, akar yoğunluğunu azaltmada yardımcı olabilir.</p>



<p><strong>Laktik Asit:</strong></p>



<p><em>Tropilaelaps</em> akarlarını öldürmede etkili olabilen doğal bir asittir. Ancak etkisi <em>Varroa</em> kadar iyi araştırılmamıştır.</p>



<p><strong>Sentetik Akarisitler (İlaçlar)</strong></p>



<p><strong>Amitraz</strong></p>



<p><em>Varroa</em> için kullanılan bir ilaç olup <em>Tropilaelaps</em> akarlarına karşı da etkilidir. Ancak yoğun kullanımda akarların direnç kazanma riski vardır.</p>



<p><strong>Flumethrin ve Fluvalinate (Pyrethroid bazlı ilaçlar)</strong></p>



<p><em>Tropilaelaps</em> akarlarına karşı etkili olabilir, ancak zamanla direnç gelişebilir. Arılar üzerinde toksik etkileri olabilir, bu yüzden dikkatli dozaj gereklidir.</p>



<p><strong>Thymol ve Esansiyel Yağlar (Timol bazlı şeritler)</strong></p>



<p><em>Timol</em> doğal bir akarisit olup, <em>Tropilaelaps</em> popülasyonunu baskılayabilir. Dozaj iyi ayarlanmazsa arılara zarar verebilir.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Kovan Hijyeni ve Koruyucu Önlemler</h2>



<p>Enfestasyonun önlenmesi, tedavi kadar önemlidir. Düzenli bakım ve hijyen, akar popülasyonunu düşük seviyede tutabilir.</p>



<h3 class="wp-block-heading">a) Kovanların Düzenli Olarak Temizlenmesi</h3>



<p>Eski balmumları ve fazla propolis birikintileri akarların saklanabileceği yerler oluşturabilir. Eski peteklerin değiştirilmesi ve kovanların düzenli dezenfekte edilmesi önerilir.</p>



<h3 class="wp-block-heading">b) Güçlü Koloniler Oluşturmak</h3>



<p>Zayıf koloniler akar enfestasyonlara daha açıktır, bu yüzden beslenme ve yönetim stratejileriyle arılar güçlü tutulmalıdır.</p>



<h3 class="wp-block-heading">c) Akar Enfeste Kolonilerle Temastan Kaçınma</h3>



<p><em>Tropilaelaps</em> akarları hızla yayılabildiği için hasta kolonilerden kovan alışverişi yapılmamalıdır.</p>



<h3 class="wp-block-heading">d) Sıcaklık ve Nem Yönetimi</h3>



<p><em>Tropilaelaps </em>akarları sıcak ve nemli ortamları sever. Havalandırması iyi olan kovanlarda gelişimi daha yavaş olabilir.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Biyolojik Mücadele</h2>



<p>Biyolojik mücadele halen araştırılmaktadır, ancak bazı doğal düşmanların <em>Tropilaelaps</em> popülasyonunu baskılayabileceği düşünülmektedir.</p>



<h3 class="wp-block-heading">a) Fungal Biyopestisitler:</h3>



<p><em>Metarhizium anisopliae</em> ve <em>Beauveria bassiana</em> gibi mantar türleri akarları öldürebilir.</p>



<h3 class="wp-block-heading">b) Arıların Kendilerini Temizleme Yeteneğini Artırma (Hygienic Behavior)</h3>



<p>Bazı arı ırkları akarları temizleme davranışı (Grooming Behavior) göstererek akar popülasyonunu azaltabilir. Bu tür davranışa sahip koloniler seçilerek yetiştirme yapılabilir.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Sonuç</h2>



<p><em>Tropilaelaps </em>akarlarıyla mücadelede biyoteknik yöntemler, kimyasal tedaviler ve doğal mücadele stratejileri bir arada kullanılmalıdır. Koloni yönetimi iyi yapıldığında ve erken teşhis sağlandığında, akar popülasyonu kontrol altında tutulabilir. Kovan hijyeni ve güçlü koloniler oluşturma tüm enfestasyonları önlemede kritik öneme sahiptir. Bu stratejiler birlikte kullanıldığında <em>Tropilaelaps</em> akarlarının kolonilere verdiği zarar minimuma indirilebilir.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Kaynaklar</h3>



<p>Atwal, A. S., &; Goyal, N. P. (1971). Infestation of honeybee colonies with <em>Tropilaelaps</em>, and its control. <em>Journal of Apicultural Research</em>, <em>10</em>(3), 137-142.</p>



<p>Aydın, L. (2022). Aethina tumida (Small Hive Beetle; SHB) and <em>Tropilaelaps spp.</em> mite; an emerging threat to Turkey Honey Bees. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 69(3), 347-354.</p>



<p>Brandorf, A., Ivoilova, M. M., Yañez, O., Neumann, P., &; Soroker, V. (2024). First report of established mite populations, <em>Tropilaelaps mercedesae</em>, in Europe. Journal of Apicultural Research, 1-3.</p>



<p>Chantawannakul, P., Ramsey, S., Khongphinitbunjong, K., &; Phokasem, P. (2018). <em>Tropilaelaps</em> mite: an emerging threat to European honey bee. <em>Current opinion in insect science</em>, <em>26</em>, 69-75.</p>



<p>Dainat, B., Ken, T., Berthoud, H., &; Neumann, P. (2009). The ectoparasitic mite <em>Tropilaelaps mercedesae</em> (Acari, Laelapidae) as a vector of honeybee viruses. <em>Insectes sociaux</em>, <em>56</em>, 40-43.</p>



<p>de Guzman, L. I., Williams, G. R., Khongphinitbunjong, K., &; Chantawannakul, P. (2017). Ecology, life history, and management of <em>Tropilaelaps </em>mites. Journal of economic entomology, 110(2), 319-332.</p>



<p>Doğanay, A. &; Aydın, L. (eds.) (2017). Bal Arısı Yetiştiriciliği, Ürünleri, Hastalıkları. Dora Yayıncılık. Bursa, Türkiye.</p>



<p>Dut, F. (2025). Konya yöresi bal arılarının paraziter hastalık ve zararlıları (Master&#8217;s thesis, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü).</p>



<p>Ellis, J. D., &; Munn, P. A. (2005). The worldwide health status of honey bees. ;<em>Bee world</em>, ;<em>86</em>(4), 88-101.</p>



<p>Hosamani, R. K., Gulati, R., &; Sharma, S. K. (2006). Bioecology and management of honeybee mite, <em>Tropilaelaps </em>Clareae Delfinado and Baker-A review. <em>Agricultural Reviews</em>, <em>27</em>(3), 191-199.</p>



<p>Janashia, I., Uzunov, A., Chen, C., Costa, C., &; Cilia, G. (2024). First report on <em>Tropilaelaps mercedesae </em>presence in Georgia: The mite is heading westward!. Journal of Apicultural Science, 68(2), 183-188.</p>



<p>Uygur, Ş. Ö., &; Girişgin, A. O. (2008). Bal arısı hastalık ve zararlıları. ;<em>Uludağ Arıcılık Dergisi</em>, ;<em>8</em>(4), 130-142.</p>



<p><br>Eric Brinkers / Get to Know <em>Tropilaelaps </em>Mites, Another Serious Parasite of Honey Bees / <a href="https://www.flickr.com/photos/147382670@N05/33744198430/in/photolist-2pH4Tw6-2pH4TvK-2pH4Twm-TpRQyE">https://www.flickr.com/photos/147382670@N05/33744198430/</a>, April 19, 2017</p>

Bal Arıları (Apis mellifera) İçin Büyük Tehlike: Tropilaelaps Enfestasyonu
