
<p class="wp-block-paragraph">İngiliz doğa bilimci Charles Darwin, biyolojik bilimlerin en ünlü insanlarındandır. Charles Darwin&#8217;nin HMS Beagle gemisi (evrim kuramını oluşturmasına temel olan araştırma gezisine çıktığı gemi) ile dünyayı dolaşması başlıca başarılarından birisidir. Yolculuk sırasında, birçok garip ve olağandışı yaşam formunu toplamış ve tanımlamıştır. Darwin, biyolojideki en önemli kavramlardan biri olan doğal seçilim teorisini bu yolculuk sayesinde dile getirebilmiştir. Doğal seleksiyon, bir tür içinde evrimi veya değişimi yönlendiren bir süreçtir. Klasik teori ilk kez 150 yıldan daha uzun bir süre önce 1859&#8217;da Türlerin Kökeni&#8217;nde yayınlanmıştır. Keşiften sonra, Darwin&#8217;in yazıları, Dünya&#8217;daki yaşamın nasıl evrimleştiğini anlatırken ne kadar doğruydu? Bu yazıda, Darwin&#8217;in bazı iddialarını ve neyi doğru ya da yanlış olabileceğini değerlendiriyoruz.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter"><img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Origin_of_Species.jpg/751px-Origin_of_Species.jpg" alt="File:Origin of Species.jpg - Wikimedia Commons"/><figcaption class="wp-element-caption">Türlerin Kökeni</figcaption></figure>
</div>


<h5 class="wp-block-heading" id="dogru-dogal-secilim-turler-icinde-nasil-calisir">Doğru: Doğal seçilim türler içinde nasıl çalışır?</h5>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Anagenez</strong>, bir türün diğer bir türün yerini aldığı, ancak ayrı türlere ayrılmanın gerçekleşmediği bir gruptaki evrimsel değişikliğin teknik terimidir. Bir türün zaman içinde yolculuk ederken sürekli olarak çevresine uyum sağladığı söylenebilmektedir. Üremeye yetecek kadar uzun bir süre yaşayamayan bireylerin özellikleri türlerde kaybolur. Doğal seçilim türler içinde işlerken zamanla gözlemlenebilir değişiklikler (boyut, renk veya diğer özelliklerde) görünebilmektedir. Yüzlerce nesil sonra türler bir zamanlar olduğundan farklı hale gelebilir.</p>



<h5 class="wp-block-heading" id="dogru-dogal-secilim-nasil-yeni-turler-yaratir">Doğru: Doğal seçilim nasıl yeni türler yaratır?</h5>



<p class="wp-block-paragraph">Türleşme, evrim sürecinde yeni ve farklı türlerin yaratılması, sadece anagenezin bir uzantısıdır, ancak dallanmaya izin verilebilir. Türleşme aynı zamanda doğal seçilimi de içermektedir, ancak en kolay popülasyonlarda görülür. Bir veya daha fazla popülasyon, birçok nesil boyunca bir türün geri kalanından izole edilirse (ve her izole popülasyonun üyeleri yalnızca birbirleriyle ürer), her popülasyon ana türden farklı hale gelebilir. Her izole edilmiş popülasyon, o popülasyonun uyum sağlaması gerekeceği benzersiz bir dizi çevresel koşulla karşı karşıya kalabilir. Eğer öyleyse, her popülasyon farklı şekilde gelişebilmektedir. Daha sıcak çevredeki bir popülasyon, ısıdan kurtulmak için adaptasyonlar geliştirebilirken, daha soğuk ve daha ıslak bir çevredeki bir popülasyon, soğuk ve yağışlı koşullarla başa çıkmak için farklı bir adaptasyon şekilleri geliştirebilir. Birçok nesilden sonra, bir popülasyonun üyelerinde, diğer popülasyonların üyeleriyle başarılı bir şekilde üremelerini engelleyebilecek adaptasyonlar ortaya çıkabilir. Bu uyarlamalar fiziksel (boyut, renk veya vücut kimyasındaki değişiklikler gibi) veya davranışsal olabilir (kur yapma danslarının veya çiftleşme çağrılarının gelişimi gibi). Zamanla, izole edilmiş popülasyonlar arasındaki farklar o kadar büyük olabilir ki, her popülasyon yeni bir tür haline gelir.</p>



<h5 class="wp-block-heading" id="dogru-darwin-in-teoriyi-destekleyen-kanitlari">Doğru: Darwin&#8217;in teoriyi destekleyen kanıtları</h5>



<p class="wp-block-paragraph">İyi bir teori oluşturmanın ayırt edici özelliklerinden biri, birden çok farklı kanıtların kullanılmasıdır. Darwin, doğal seçilim teorisine destek vermek için <strong>biyocoğrafya</strong>, <strong>paleontoloji</strong>, <strong>embriyoloji </strong>ve <strong>morfolojiden </strong>örnekler kullanmıştır. Aynı bölgede veya bitişik bölgelerde yaşayan birkaç “yakın tür” (yani, ortak bir ana türden türemiş veya dallanmış yakın akraba türler) örneklerine dikkat çekmiştir. Doğu Afrika&#8217;nın ovalarında farklı zebra türlerinin bir arada bulunduğunu ve belki de en ünlü örneğinde, Galapagos ispinozlarının birkaç canlı türünün Galapagos Adaları&#8217;nda ve Doğu Pasifik Okyanusu&#8217;ndaki bir izole adalar kümesinde birlikte meydana geldiğini kaydetmiştir. Bu kadar yakın ilişkili türlerin örüntüsü, bu türlerin benzer bir kökene sahip olduğu fikrini destekledi. Darwin, zaman içinde birbiriyle yakından ilişkili türlerin kümelenme modellerini de fark etmiştir. Fosil kayıtları, aynı katmanda veya ardışık kaya katmanlarında yan yana meydana gelen benzer görünümlü türlerin birkaç örneğini gösterdi. Doğal seçilimin etkisinin kanıtı, omurgalıların (balıklar, amfibiler, sürüngenler, kuşlar ve memeliler) gelişiminin erken evrelerinde gözlemlenen yapıların daha ilkel hayvanların yapılarına benzediği ve gelişmekte olan embriyolarda da ortaya çıkmıştır.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Darwin ayrıca teorisini desteklemek için morfolojiden de (yani, bir bitkinin veya bir hayvanın bölümlerinin biyolojik biçiminin ve düzenlenmesinin genel yönleri) yararlanmıştır. Genel olarak konuşursak, farklı yaşam formları ne kadar çok özellik paylaşırsa, evrimsel ilişkileri o kadar yakın olmaktadır. Yaşayan formların gözlemlenebilir özelliklerini fosillerdeki aynı tür özelliklerle karşılaştırmayı içeren taksonomi süreci yoluyla, farklı bitki, hayvan ve diğer yaşam biçimlerinin zaman içinde ortaya çıkma biçimlerine dair iyi bir anlayış geliştirilebilir.</p>



<h5 class="wp-block-heading" id="yanlis-dunyanin-yasi">Yanlış: Dünyanın yaşı</h5>



<p class="wp-block-paragraph">O yüzyılda İncil (fosil kayıtları değil), Dünya&#8217;nın yaşıyla ilgili birincil otorite olarak kabul edilmiştir. Dünya&#8217;nın sadece yaklaşık 6.000 yaşında olduğuna inanılıyordu. Bununla birlikte, çoğu bilim adamı, Dünya&#8217;nın kesinlikle daha yaşlı olduğunu kabul etti. 1860&#8217;ların başlarında, Türlerin Kökeni&#8217;nin yayınlanmasından sadece birkaç yıl sonra, İskoç mühendis ve fizikçi William Thomson (daha sonra Lord Kelvin), Dünya&#8217;nın termal iletim yoluyla ısı kaybettiğine ve bunun sonucunda jeolojik süreçlerin değişmiş olabileceğine dikkat çekmiştir. Ayrıca; Thomson bu soğumanın Dünya&#8217;nın yaşının 100 milyon yıldan daha az olduğuna inandığı bir üst sınır koyduğu sonucuna vardı. Bu fikir, Darwin de dahil olmak üzere diğer birçok bilim adamı tarafından kısa sürede benimsenmiştir ve bunun bir nedeni, bir astronom olan kendi oğlu George&#8217;un da Dünya&#8217;nın yaşını on milyonlarca yıl olarak hesaplamış olmasıdır. Darwin, doğal seleksiyon teorisine göre yaşamın çeşitlenmesi ve çeşitli formlara dönüşmesi için 6.000 yılın yeterli olduğunu düşünmüyordu. Ancak 100 milyon yıllık bir zaman dilimi ona daha makul göründü. Darwin, Dünya&#8217;nın yaşı konusunda doğru yolda gibi görünse de, modern aletler Dünya&#8217;nın William Thomson&#8217;ın (ve George Darwin&#8217;in) hesaplamalarından 4,5 milyar yıl daha yaşlı olduğunu göstermiştir.</p>



<h5 class="wp-block-heading" id="yanlis-bireyler-arasindaki-varyasyon-mekanizmalari">Yanlış: Bireyler arasındaki varyasyon mekanizmaları</h5>



<p class="wp-block-paragraph">Darwin&#8217;in doğal seleksiyon teorisi temelde doğru olmasına rağmen, 1860&#8217;ların sonlarında çok yanlış olan bir teori önerdi. Bu teori, &#8220;pangenesis&#8221; bir türdeki bireyler arasındaki varyasyonu açıklamaya yönelik bir girişim olmuştur. Eşeyli türlerdeki yavrular, her iki ebeveyninden gelen özelliklerin bir karışımını sergiler. Kardeşler birbirlerinden farklı görünürler, ancak aynı zamanda ortak özellikleri de paylaşırlar. Büyük ölçüde Avusturyalı botanikçi Gregor Mendel&#8217;in çalışmasına dayanarak, özellikle genler ve alellerin (bir kromozom üzerinde belirli bir bölgede alternatif olarak ortaya çıkabilen iki veya daha fazla genden herhangi biri) tarafından geldiğini biliyoruz. Genler, göz rengi ve belirli hastalıklara yakalanma riski gibi fiziksel özellikleri belirleyen tüm yaşam formlarının işlevsel birimleridir. Ancak Darwin&#8217;in pangenezisine göre, &#8220;gemüller&#8221; her bir ebeveyn tarafından döllenme sırasında sağlanan hücrelerin tohumlarıydı. Gemüller, her ebeveynin vücudundaki tüm organlar ve diğer yapılar tarafından üretilir. Anne ve babadan gelen genler, döllenmiş yumurtanın içinde birbirine karışırdı. Bu tohum hücreleri yeteri kadar olsaydı ve doğru şekilde gelişselerdi, yavrular sağlıklı ve canlı olurdu. Darwin ayrıca, bir ebeveynden gelen genlerin diğer ebeveynden gelen genlerden daha güçlü, daha iyi adapte veya daha fazla olabileceğinden, çocukların bir ebeveyne diğerinden daha güçlü bir benzerlik taşıdığını öne sürdü. Ancak Darwin&#8217;in kuzeni Sir Francis Galton, tavşan kanı kullanan bir deneyde gemülleri bulamadı ve bu nedenle teori reddedildi.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Kaynaklar:</p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.britannica.com/list/what-darwin-got-right-and-wrong-about-evolution" target="_blank" rel="noreferrer noopener">https://www.britannica.com/list/what-darwin-got-right-and-wrong-about-evolution</a></p>

Darwin’in Evrim Hakkında Bildiği Doğru ve Yanlışlar
