
<p class="wp-block-paragraph">Dinozorlar yaklaşık olarak 245 ila 66 milyon yıl önce Mezozoik Çağ olarak bilinen zaman diliminde yaşadılar. Bu, ilk modern insan olan Homo sapiens&#8217;in ortaya çıkmasından milyonlarca yıl önceydi.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Bilim insanları Mezozoik Çağı 3 döneme ayırmaktadır. Bunlar: Triyas, Jura ve Kretase dönemleridir. Bu çağlarda Pangea tek bir kıta halinden yavaş yavaş daha küçük parçalara ayrıldı. İklim ve bitki örtüsündeki değişiklikler dinozorların evrimini de etkiledi.</p>



<h5 class="wp-block-heading">Triyas Dönemi (252 ila 201 milyon yıl önce)</h5>



<p class="wp-block-paragraph">Triyas Dönemi&#8217;nde tüm kıtalar Pangea adı verilen tek bir kara kütlesini oluşturuyordu. Bu da farklı alanlarda yaşayan hayvan ve bitkilerin arasındaki farklılıkların az olduğu anlamına geliyordu.</p>



<p class="wp-block-paragraph">İklim nispeten sıcak ve kuruydu. Ayrıca arazilerin büyük çoğunluğu çöl halindeydi. Bugünün aksine o zaman gezegenimizde kutup buzulları bulunmamaktaydı.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Sürüngenler ilk olarak bu ortamda evrimleştiler. Sürüngenler sıcak iklimlerde gelişmeye eğilimli canlılardır, çünkü derileri örneğin memeli derisinden daha az gözeneklidir. Bu da, sıcak havalarda sürüngenlerin memelilerden daha az su kaybetmesine imkan sağlamaktadır. Sürüngen böbrekleri susuzluğa karşı oldukça dayanıklıdır.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img src="https://dogabilim.org/wp-content/uploads/2022/08/coelophysis.jpg" alt="" class="wp-image-8729"/><figcaption class="wp-element-caption">Kölofiz, diğer Geç Triyas dinozorları gibi Triyas Dönemi&#8217;nin sonlarına doğru yaşadı.</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Triyas Çağı&#8217;nın sonlarına doğru, bir dizi deprem ve büyük volkanik patlamalar, Pangea&#8217;nın yavaş yavaş ikiye ayrılmaya başlamasına neden oldu. Bu, Kuzey Atlantik Okyanusu&#8217;nun doğuşuydu.</p>



<h5 class="wp-block-heading">Jura Dönemi (201 ila 145 milyon yıl önce)</h5>



<p class="wp-block-paragraph">Triyas Dönemi&#8217;nin sonunda, nedenleri hala tartışılan kitlesen bir yok oluş yaşandı. Birçok büyük kara hayvanı yok oldu, ancak dinozorlar hayatta kaldı. Bu olay, dinozorların çok farklı biçimlerde gelişmesine ve sayılarının artışına fırsat sundu.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img src="https://dogabilim.org/wp-content/uploads/2022/08/jurassic-scene-two-column.jpg.thumb_.768.768.jpg" alt="" class="wp-image-8731"/><figcaption class="wp-element-caption">Yemyeşil bitki örtüsü Jura Dönemi&#8217;nde büyüdü ve bitki yiyen dinozorlar için bol miktarda yiyecek sağladı.</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Tek parça olan Pangea, ikiye bölünerek kuzeyde Laurasia güneyde ise Gondwana adı verilen iki parçaya ayrıldı. Bu ayrılmaya rağmen, fosil kayıtlarındaki benzerlikler, Jura&#8217;nın başlarında iki kıta arasında bazı kara bağıntılarının olduğunu göstermektedir. Bu bağlantılı kısımlar daha sonradan koparak tamamen ayrık iki parça olmasını sağladı.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Sıcaklıklar biraz düştü ancak, atmosferdeki yüksek karbondioksit miktarı nedeniyle bugünden daha sıcak bir ortam hakimdi. Kara kütleleri arasında ortaya çıkan geniş denizler sonucunda yağışlarda artış yaşandı.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Yaşanan değişiklikler, eğrelti ve atkuyruğu gibi bitkilerin büyük alanlarda büyümesine izin verdi. Bu bitki örtüsünün bir kısmı, bugün çıkarılan fosil yakıtların ana kaynağını olşuturmaktadır. Bakşa alanlarda sekoyalar gibi uzun kozalaklı ağaçlardan oluşan ormanlar bulunmaktaydı.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img src="https://dogabilim.org/wp-content/uploads/2022/08/diplodocus.jpg" alt="" class="wp-image-8734"/><figcaption class="wp-element-caption">Büyük sauropod dinozor Diplodocus, Jura Dönemi&#8217;nde yaşadı.</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Bol bitki popülasyonu, Apatosaurus, Diplodocus ve Brachiosaurus gibi büyük bitki yiyen sauropodların evrimleşmesine uygun ortamı oluşturdu. Bu türler, Dünya&#8217;da şimdiye kadar yürüyen en büyük hayvanlardan bazılarıdır. Jura Çağı&#8217;nın sonunda, sürüleri birçok alana hakim oldu. Sauropodlar Kretase&#8217;de daha da büyük hale geldi.</p>



<h5 class="wp-block-heading">Kretase Dönemi (145 ila 66 milyon yıl önce)</h5>



<p class="wp-block-paragraph">Kretase Çağı&#8217;nda bugün bildiğimiz bazı kıtalar oluştu. Bu dinozorların dünyanın farklı noktalarında birbirinden bağımsız şekilde evrimleştiği ve daha farklı hale geldiği anlamına geliyordu.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img src="https://dogabilim.org/wp-content/uploads/2022/08/cretaceous-scene-two-column.jpg.thumb_.768.768.jpg" alt="" class="wp-image-8737"/><figcaption class="wp-element-caption">Kretase Dönemi ormanlarından bir tasvir</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Diğer organizmalar da bu dönemde farklı türler oluşturdu. İlk olarak yılanlar ve çiçekli bitkiler bu zaman içerisinde evrimleşti. Arılar da dahil olmak üzere çiçekli bitkilerin yayılmasını artırmaya yardımcı olan çeşitli böcek grupları ortaya çıktı. Bu dönemde küçük dinozorları avlayabilecek memeliler de yaşıyordu.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dinozorlar (kuşlar hariç) bu çağın sonunda, yani Geç Kretase döneminde yok olmuştur. </p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<h2 class="wp-block-heading has-text-align-center">Sık Sorulan Sorular (SSS)</h2>



<h5 class="wp-block-heading">Dinozorlar hangi çağlarda yaşamıştır?</h5>



<p class="wp-block-paragraph">Dinozorlar günümüzden 245 ila 66 milyon yıl önce, Mezozoik Çağ&#8217;da yaşamışlardır.</p>



<h5 class="wp-block-heading">Dinozorların nesli kaç milyon yıl önce tükenmiştir?</h5>



<p class="wp-block-paragraph">Günümüzden 66 milyon yıl önce dinozorların nesli tükenmiştir.</p>



<h5 class="wp-block-heading">Dinozorlar günümüzde hangi canlıya benzemektedir?</h5>



<p class="wp-block-paragraph">Dinozorları boyut olarak bir canlı ile karşılaştırmak pek mümkün olmasa da birçok küçük dinozor türünün olduğunu söylemek mümkün. Bu küçük boyutlu dinozorlara evrimsel açıdan en benzer türlerin kuşlar olduğunu söyleyebiliriz.</p>



<h5 class="wp-block-heading">İnsanlar ile dinozorlar aynı dönemde yaşadılar mı?</h5>



<p class="wp-block-paragraph">Dinozorların günümüzden 66 milyon yıl önce yok olduklarını düşünürsek, ilk modern insanlar olan homo sapienslerin dahi bir dinozorla aynı dönemde yaşamadığını söyleyebiliriz. </p>



<h5 class="wp-block-heading">Dinozorlar Pangea&#8217;da yaşadılar mı?</h5>



<p class="wp-block-paragraph">Evet dinozorlar hem Pangea&#8217;da hem de Pangea parçalandıktan sonra milyonlarca yıl daha yaşamını sürdürmüştür.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph">Kaynaklar:</p>



<p class="wp-block-paragraph"><a rel="noreferrer noopener" href="https://www.nhm.ac.uk/discover/when-did-dinosaurs-live.html" target="_blank">https://www.nhm.ac.uk/discover/when-did-dinosaurs-live.html</a><a rel="noreferrer noopener" href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.nhm.ac.uk/discover/when-did-dinosaurs-live" target="_blank"></a><a rel="noreferrer noopener" href="https://twitter.com/intent/tweet?text=When%20did%20dinosaurs%20live?%0Ahttps://www.nhm.ac.uk/discover/when-did-dinosaurs-live" target="_blank"></a><a href="mailto:?subject=When%20did%20dinosaurs%20live?&;body=http%3A//www.nhm.ac.uk/discover/when-did-dinosaurs-live"></a><a href="https://www.nhm.ac.uk/discover/when-did-dinosaurs-live.html#"></a></p>

Dinozorlar hangi çağda yaşadı? Nesilleri ne zaman tükendi?
