Datça Hurması (Phoenix theophrasti)

Datça hurması veya Girit hurması olarak bilinen bu tür ilk olarak 1697 yılında İsviçreli botanikçi Werner Rodolfo Greuter tarafından Girit adasında tanımlanmıştır. Sonraki yıllarda ise Türk bilim insanları tarafından Datça yarımadasında da varlığı tespit edilmiştir. Bu tür Avrupa kıtasında dağılım gösteren ikinci palmiye türüyken Türkiye’de dağılım gösteren tek palmiye türüdür. Genel olarak palmiye ağaçlarının meyvesine hurma denilmektedir. Avrupa kıtasında dağılım gösteren diğer tür ise Bodur palmiye (Chamaerops humilis)’dir.

17 metre uzunluğa kadar erişen bu türün ticari bir değeri yoktur. Denize kıyı bölgelerde, dere kenarlarında ve kayalık vadilerde 250 metre rakıma kadar doğal olarak bulunur. Meyvesi (yani hurması) ortalama 1,5 cm uzunluğunda ve 1 cm çapında oval sarımsı kahverengi renkte olup tek çekirdeklidir. Meyve özü tarımsal öneme sahip değildir çünkü çok ince yapıda ve liflidir ayrıca ekşi bir tada sahiptir, ancak meyveler bazen yörede bulunan insanlar tarafından yenir.

Türkiye’de doğal olarak bulunduğu yerler Antalya (Finike) ve Muğla (Bodrum ve Datça) illerinde küçük lokasyonlar halinde dağılım gösterir. Ayrıca Bodrum Gölköy’deki popülasyon alt tür olup Phoenix theophrasti subsp. golkoyana olarak 2019’da tanımlanmıştır. Yunanistan’da ise Girit, Amorgos, Halki, Anafi ve Mora adasında doğal olarak dağılım gösterir. Bu türün Antik yunanda daha geniş bir dağılıma sahip olduğu da öne sürülmektedir.

Kaynaklar

Boydak, M. (1986). Türkiye, Kumluca-Karaöz’de Saptanan Yeni Bir Doğal Palmiye (Phoenix theophrasti) Yayılışı (A New Natural Distribution of Phoenix theophrasti in Kumluca-Karaöz, Turkey). İÜ Orman Fakültesi Dergisi Seri: A, 36(1).

Boydak, M. (2019). A new subspecies of Phoenix theophrasti Greuter (Phoenix theophrasti Greuter subsp. golkoyana Boydak) from Turkey. Forestist, 69(2), 133-144.

Boydak, M. (2023). Datça (Girit) Hurmasının (Phoenix theophrasti Greuter) Yayılışı Ve Bodrum-Gölköy’de Tanımlanan Yeni Bir Alttürü (Phoenix theophrasti Greuter Subsp. Golkoyana Boydak). Tabiat ve İnsan, 2(193), 18-38.

Phoenix theophrasti, Euforgen, https://www.euforgen.org/species/phoenix-theophrasti

Phoenix theophrasti, Palm Media, https://www.palmpedia.net/wiki/Phoenix_theophrasti

Boydak, M., Barrow, S. (1995). A New Locality for Phoenix in Turkey: Gölköy-Bödrum. Principes 39, 117–122

Hazir, A.; H. D. Buyukozturk (2013). Phoenix spp. and other ornamental palms in Turkey: The threat from red palm weevil and red palm scale insects. Emirates Journal of Food and Agriculture. 25 (11): 843.