Porsuk (Meles meles)

Porsuklar sansargiller ailesinde yer almakta ve ülkemizde tek türle temsil edilmektedir. Meles cinsi içerisinde Dünya’da dağılım gösteren 3 tür bulunmaktadır. Bunlar Asya kıtasında dağılım gösteren Asya porsuğu (Meles leucurus), Japonya’da dağılım gösteren Japon porsuğu (Meles anakuma) ve Avrupa ve Asya’nın bazı bölgelerinde dağılım gösteren Avrupa porsuğu (Meles meles) türleridir.

Fiziksel Özellikler ve Tanım

Porsukların genel dış görünümü kırlaşmış siyah olmakla birlikte vücudunun altı ve göğüs kısmı, ön ve arka ayakları siyah renktedir. Başında iki siyah şerit bulunmaktadır. Siyah şeritler bunun yan kısımlarından başlayarak kulağı da içerisine alacak şekilde devam eder ve enseye ulaşmadan biter. Kulak iç kılları siyah olmakla birlikte uç kısımları beyaz kıllarla kaplıdır. Yaşlanan bireylerde kürk daha koyu bir tonda olmaktadır. Ek olarak yaz aylarındaki kürkün kış aylarındaki kürkten daha koyu renkte olduğu gözlemlenmektedir.

Tür Biyocoğrafyası ve Popülasyon Bilgisi

Porsuklar genel olarak Asya ve Avrupa’da dağılım göstermektedir. Güneyde Filistin ve İran, Kuzeyde Finlandiya ve İspanya Batıda İngiltere ve İspanya Doğu’da ise Rusya’nın bir kısmını da içerisine alan geniş bir bölgede dağılım gösterirler. Ülkemizde ise tüm bölgelerde görülebilirler.

Yaşam Alanları

Porsuklar ormanlık, çalılık ve fundalık alanlarda, kırsal bölgelerde, tarım arazilerinde ve dağlık bölgelerde bulunurlar.

Takson Bilgisi ve Sınıflandırma

Alem	Hayvanlar Alemi (Animalia)
Şube	Kordalılar (Chordata)
Sınıf	Memeliler (Mammalia)
Takım	Etçiller (Carnivora)
Aile	Sansargiller (Mustelidae)
Cins	Meles
Tür	Porsuk (Meles meles)

Davranış Özellikleri

Porsuklar geceleri aktif canlılardır. Sosyal canlılar olan porsuklar gruplar halinde görülürler. Erkek bireyler sosyal gruplarda dişilere nazaran daha çok görülürler. Sosyal grup içerisindeki hareketlilik erkek bireylerde sonbahar ve ilkbahar aylarında, dişi bireylerde ise yaz aylarında yoğun olarak gözlemlenmektedir.

Beslenme Alışkanlıkları

Etçil canlılar olan porsuklar soluncanlar başta olmak üzere eşek arıları gibi büyük böcekleri, fare, köstebek, sıçan, kirpi ve tavşan yavruları gibi memelileri besin olarak tüketebilirler. Bunların yanı sıra kuşları ve yumurtalarını, semenderleri, kertenkeleleri, sümüklüböcekleri, kurbağaları, kuşları ve yumurtalarını tüketebilirler. Porsuklar armut, çilek, böğürtlen ve kayın gibi 30’dan fazla bitki türünün yanı sıra yulaf, mısır buğday ve arpa gibi tahıl ürünleriyle de beslenirler.

İnsanlarla Etkileşimleri

Porsuklar yol çevrelerinde uygun alanlara yuva yapabilen canlılardır. Bu sebeple karayolu trafiğinden doğrudan etkilenen porsuklarda yoldan karşıya geçerken araçların altında kalıp hayatlarını kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kalırlar. Öyle ki yapılan bir çalışmada İngiltere’deki porsuk ölümlerinin en büyük nedenlerinin başında karayolu trafiği gösterilmektedir. Aynı çalışmada İngiltere’de her yıl 50 bin porsuğun karayolu trafiğinden dolayı hayatını kaybettiği belirtilmekle birlikte sayının daha fazla olduğunu belirten anket ve çalışmalar da bulunmaktadır.

Ekosistemdeki Rolü

Porsuklar besin olarak tükettikleri fare, sıçan ve köstebek gibi canlıların kontrolünde pay sahibidirler.

Yaşam Süresi

Porsuklarda yavru ölüm oranı yüksek olmakla birlikte doğal yaşam alanlarında ortalama 5 ila 6 yıllık bir ömür sürerken esaret altında en fazla 18.6 yıla kadar yaşayabildikleri bilinmektedir.

Koruma Statüsü

Porsuk 2015 yılında Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından değerlendirilerek Asgari endişe (LC) kategorisinde listelenmiştir. Dünya çapında her ne kadar nüfusu tehlike altında olmasa da ülkemizdeki nesli giderek azalmaktadır.

Kaynaklar:

Balestrieri, A., L. Remonti, C. Prigioni. 2009. Habitat selection in a low-density badger Meles meles population: a comparison of radio-tracking and latrine surveys. Wildlife Biology, 15/4: 442-448.

Cleary, Grainne & Corner, Leigh & O’Keeffe, James & Marples, N.M.. (2011). Diet of the European badger (Meles meles) in the Republic of Ireland: A comparison of results from an analysis of stomach contents and rectal faeces. Mammalian Biology – Zeitschrift für Säugetierkunde. 76. 470-475. 10.1016/j.mambio.2010.10.012.

Marnell, Ferdia & Looney, Declan & Lawton, Colin. (2019). Ireland Red List No. 12: Terrestrial Mammals.

Kranz, A., Abramov, A.V., Herrero, J. & Maran, T. 2016. Meles meles. The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T29673A45203002. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2016-1.RLTS.T29673A45203002.en. Accessed on 27 January 2024.

Myers, P., R. Espinosa, C. S. Parr, T. Jones, G. S. Hammond, and T. A. Dewey. 2024. The Animal Diversity Web (online). Accessed at https://animaldiversity.org.

CLARKE, G. Philip; WHITE, Piran CL; HARRIS, Stephen. Effects of roads on badger Meles meles populations in south-west England. Biological conservation, 1998, 86.2: 117-124.

MACDONALD, David W., et al. Male-biased movement in a high-density population of the Eurasian badger (Meles meles). Journal of Mammalogy, 2008, 89.5: 1077-1086.

WEIGL, Richard. Longevity of mammals in captivity; from the living collections of the world. 2005.

Martin Ritmeester, Taken on July 11, 2015, Das / Meles meles / Flickr