İpekkuyruk (Bombycilla garrulus) 

Ülkemiz için rastlantısal bir tür olan ve sadece göç dönemlerinde görülebilen ipekkuyruklar daha çok İskandinavya ve Sibirya gibi soğuk bölgelerde görülmektedir. Ladin ve köknar gibi iğne yapraklı ağaçların bulunduğu ormanları tercih ederler. Soğuk bölgelere iyi uyum sağlayan bu türler nispeten kalın tüylere sahip olduklarından dolayı hafif kabarık bir görünüme sahiptirler. Her ne kadar sürüler halinde göç etseler de tek birey olarak da görülebilirler.

Fiziksel Özellikler ve Tanım

İpekkuyruklar genel olarak gri ile koyu balmumu rengi arasında değişen vücut tüylerine sahiptir. Gagası, gerdanı ve iki gözü de içerisine alan şerit halinde birbirine bağlanan ve gözün ardından incelerek biten desen de siyah renktedir. Kafasının üzerinde belli olarak şekilde uzun tüyleri ibik şeklini almaktadır. Kanatlarında beyaz, kırmızı, sarı ve siyah renklenmeler bulunan bu kuşların kuyruk teleklerinin uçları sarı-siyah desendedir. Gözün alt kısmında, gergandaki siyah desenin çevresinde ve gaganın kafaya bağlanan kısmında beyaz desen bulunmaktadır.

Tür Biyocoğrafyası ve Popülasyon Bilgisi

Nearktik ve palearktik bölgelere özgü kuşlar olan ipekkuyruklar ülkemizde rastlantısal tür kategorisindedir. Kırklareli, İstanbul, Samsun, Rize, Artvin ve Van illerinde kayıt altına alınmıştır.

İpekkuyrukların küresel popülasyonlarının 14 ila 28 milyon bireyin Avrupa coğrafyasında ise küresel popülasyonun hemen hemen %15’ine denk gelen 2 ila 4 milyon bireyin yaşadığı tahmin edilmektedir.

Yaşam Alanları

İpekkuyruklar açık orman içlerinde veya kenarlarında, tarım arazilerinde, park ve bahçelerde çam, ladin ve huş ağacı gibi iğne yapraklı veya karışık ormanlarda ve yaşam alanları yakınlarında bulunan meyve ağaçlarında görülebilirler.

Takson Bilgisi ve Sınıflandırma

İpekkuyrukgiller ülkemizde yalnızca bir rastlantısal tür ile temsil edilmektedir.

Alem	Hayvanlar Alemi (Animalia)
Şube	Kordalılar (Chordata)
Sınıf	Kuşlar (Aves)
Takım	Ötücü Kuşlar (Passeriformes)
Aile	İpekkuyrukgiller (Bombycillidae)
Cins	Bombycilla
Tür	İpekkuyruk (Bombycilla garrulus)

Davranış Özellikleri

İpekkuyruklar göçmen kuş türlerindendir ve genellikle sürüler halinde görülürler. Bu sürüler 50 ila 300 arasında bireyden oluşabileceği gibi daha kalabalık da olabilirler. Daha çok ağaç ve çalıların üzerinde beslenirken görülen bu kuş türleri sakin davranış sergilerler. Belki de tek saldırganlık hareketi dişiye kur yapmak isteyen yabancı erkeğe karşı gösterilen saldırgan hareketlerdir. Erkek birey bu yabancı erkeğe karşı genellikle gagasını kullanmaktadır.

Beslenme Alışkanlıkları

Ana besin kaynağı elma ve hurma gibi şekerli meyveler ve sivrisinek gibi uçan böcekler olan ipekkuyruklar aynı zamanda tomurcukları, taze sürgün ve yaprakları, yosun ve likenleri, örümcekleri ve salyangozları besin olarak tercih ederler.

İnsanlarla Etkileşimleri

İpekkuyruklar yaşam alanları çevrelerinde, tarım arazilerinde, park ve bahçelerde bulunan hurma ve elma gibi şekerli meyveleri besin olarak tüketirler. Beslenmek için sürüler halinde meyve ağaçlarına konduklarında saatler içerisinde tüm meyveleri insanlar tarafından tüketilemeyecek hale getirebilirler. Bundan dolayı zaman zaman tarım zararlısı olarak kabul edilebilirler.

Türkiye gibi raslantısal tür olarak görüldüğü ülkelerde kuş gözlemcilerinin ilgisini çekmektedir.

Ekosistemdeki Rolü

İpekkuyruklar tohum ve meyvelerle beslendiğinden dolayı tohumların dağılımında rol oynamaktadır. Bunun yanı sıra şahin gibi yırtıcıların avladığı türler arasında yerini almaktadır.

Yaşam Süresi

İpekkuyrukların tespit edilen en uzun yaşam süresi 13.6 yıldır. Bu kayıt Çek cumhuriyeti’nde ölü olarak bulunan bir bireye aittir.

Koruma Statüsü

İpekkuyruklar Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) tarafından oluşturulan kırmızı listede asgari endişe (LC) kategorisinde yer almaktadır. Ülkemizde raslantısal tür olduğundan dolayı nadir olarak görülen türlerdendir.

Kaynaklar:

BirdLife International. 2016. Bombycilla garrulus. The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T22708146A87399543. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2016RLTS.T22708146A87399543.en. Accessed on 28 January 2024.

Wilson, C. 2009. “Bombycilla garrulus” (On-line), Animal Diversity Web. Accessed January 28, 2024 at https://animaldiversity.org/accounts/Bombycilla_garrulus/

KARATAŞ, Ahmet; BULUT, Şafak; KARATAŞ, Ayşegül. New distribution records of Bohemian Waxwing Bombycilla garrulus (Linnaeus, 1758) from Turkey. Biharean Biologist, 2019, 13.1: 58-59.

European Longevity Records – 2017-04-05, https://euring.org/files/documents/EURING_longevity_list_20170405.pdf