Kara Ağaçkakan (Dryocopus martius)

Ağaçkakanlar Piciformes takımı içerisinde yer alan Picidae yani ağaçkakangiller ailesi içerisinde sınıflandırılmış türlerdir. Ağaç gövdelerinde delik veya oyuk olarak adlandırılabilecek yuvalar oluşturmasıyla bilinirler. Oluşturulan yuvalar türden türe değişmek üzere yıllarca sağlam biçimde varlığını sürdürebilecek kadar sağlam yapıdadır. Bu yuvaların daha sonra başka türler tarafından da kullanılabildiği bilinmektedir.

Fiziksel Özellikler ve Tanım

Kara ağaçkakanlar 45 ila 55 cm vücut uzunluğuna, 63 ila 73 cm kanat açıklığına, 250 ila 400 gram vücut ağırlığına sahiptir. En belirgin özelliği olmasının yanı sıra adının verilmesinde de esin kaynağı olan vücut tüyleri (kafasının üzerindeki kırmızılık hariç) tamamen siyahtır. Erkek bireylerin kafasının üst kısmında dişilere nazarak daha uzun ve geniş kırmızı tüyler bulunmaktadır. Gaga oldukça uzun ve sivridir.

Tür Biyocoğrafyası ve Popülasyon Bilgisi

Dünyanın en geniş dağılım alanına sahip ağaçkakan türlerinden biri olan kara ağaçkakan, Avrupa’dan Asya’ya kadar geniş bir coğrafya da dağılım göstermektedir.

Yaşam Alanları

Kara ağaçkakanlar, geniş ormanlardaki uzun ve büyük iğne yapraklı ve geniş yapraklı ağaçların gövdelerinde yuvalarını oluştururlar.

Takson Bilgisi ve Sınıflandırma

Kara ağaçkakanlar Türkiye’deki 9 ağaçkakan türünden biri ve en büyük olanıdır.

Alem	Hayvanlar (Animalia)
Şube	Kordalılar (Chordata)
Sınıf	Kuşlar (Aves)
Takımı	Ağaçkakansılar (Piciformes)
Aile	Ağaçkakangiller (Picidae)
Cins	Dryocopus
Tür	Kara ağaçkakan (Dryocopus martius)

Davranış Özellikleri

Kara ağaçkakanlar bölgesel tür olarak kabul edilseler de bölgesel savunmadan çok yuva delikleri ve çevresindeki alanları savunurlar.

Üreme Bilgisi

Üreme bilgisi henüz eklenmemiştir.

Beslenme Alışkanlıkları

Kara ağaçkakanlar esas olarak karıncalar ve onların yavruları ile beslenirler. Ancak karıncaların yanı sıra kın kanatlılar gibi böcek türleri, salyangozlar veya meyvelerle de beslenirler.

İnsanlarla Etkileşimleri

Kara ağaçkakanların yaşam alanları dünya genelinde tehdit altında olmasa da ağaç kesimleri ve orman yenileme çalışmaları nedeniyle bazı bölgelerde tehdit altındadır.

Ekosistemdeki Rolü

Kara ağaçkakanlar hem çürümüş ağaçların hem de sağlam ağaçların gövdelerini kazabilecek kadar güçlü gagaya sahip ağaçkakanlardır. Sert ağaçlarda oluşturdukları yuvalar sonrasında diğer türler tarafından da kullanılabildiği için orman habitatı için önemli tür olarak kabul edilmektedir. Volker Zahner ve arkadaşları tarafından yapılan bir çalışmada 72 kara ağaçkakan yuvası incelenmiş ve 69 yuvanın 20 farklı kuş ve 8 memeli tarafından geçici olarak üreme amaçlı kullanıldığı veya işgal edildiği belirlenmiştir. Buna ek olarak yuvaların %42’sinin en az bir potansiyel avcı tarafından ziyaret edilmiştir.

Kara ağaçkakan kendi başına gösterge tür olarak kabul edilmese de diğer ağaçkakan türleri ile birlikte kuş çeşitliliği değerlendirmelerinde önemli yer tutmaktadır.

Yaşam Süresi

Kara ağaçkakanlar doğal yaşam alanlarında 14 yıla kadar yaşayabilirler.

Koruma Statüsü

Kara ağaçkakan 2016 yılında Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) tarafından türlerin küresel koruma durumunun değerlendirilmesi için oluşturulan Kırmızı Liste’de Asgari endişe altındaki türler (LC) kategorisinde değerlendirilmiştir.

Kaynaklar:

BOCCA, Massimo; CARISIO, Loredana; ROLANDO, Antonio. Habitat use, home ranges and census techniques in the Black Woodpecker Dryocopus martius in the Alps. Ardea, 2007, 95.1: 17-29.

BirdLife International. 2016. Dryocopus martius. The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T22681382A87301348. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22681382A87301348.en. Accessed on 12 August 2024.

FERNÁNDEZ-GARCÍA, José M. Remarkable range expansion of the black woodpecker Dryocopus martius in Spain. Oryx, 2022, 56.6: 812-813.

 Myers, P., R. Espinosa, C. S. Parr, T. Jones, G. S. Hammond, and T. A. Dewey. 2024. The Animal Diversity Web (online). Accessed at https://animaldiversity.org

Black Woodpecker (Dryocopus martius), https://euring.org/data-and-codes/longevity-list/black-woodpecker Erişim Tarihi: 12.08.2024 (15:31)

ZAHNER, Volker; BAUER, Robert; KAPHEGYI, Thomas AM. Are Black Woodpecker (Dryocopus martius) tree cavities in temperate Beech (Fagus sylvatica) forests an answer to depredation risk?. Journal of Ornithology, 2017, 158: 1073-1079.