Guguk (Cuculus canorus)

Yumurtalarını başka kuş türlerinin yuvalarına bırakmalarıyla meşhur olan guguklar, bu davranışları sayesinde yavru bakımı gibi emek gerektiren önemli bir yaşamsal aktivitenin yükünden kurtulmuş olurlar. Bu davranışın yanı sıra kendilerine has ötüşleri ile de bilinirler. Öyle ki guguklu saat olarak adlandırılan saatlerde de bu özgün ses kullanılmaktadır.

Fiziksel Özellikler ve Tanım

Guguklar 32-34 cm vücut uzunluğuna, 13-15 cm kuyruk uzunluğuna, 55+60 cm kanat açıklığına sahip orta büyüklükte bir kuş türüdür. Yaklaşık olarak 110 gram ağırlığında olan bu kuşlar güclü bacaklara sahiptir. Cinsel dimorfizm görülmemekte, dişi ve erkek bireyler hemen hemen aynı boyutlardadır.

Tür Biyocoğrafyası ve Yaşam Alanları

Kutuplar hariç hemen hemen her coğrafyada görülebilen guguklar, genellikle tropikal bölgelerde yaşarlar. Guguklar tüm Türkiye coğrafyasında görülebilen kuş türleri arasında yerini almaktadır. Yaprak döken ağaçlı ormanlık alanlarda, sulak alan çevrelerinde, çalılık ve bozkırlarda görülebilirler.

Takson Bilgisi ve Sınıflandırma

Guguksular takımı (Cuculiformes) içerisinde yer alan tek takson olan Gugukgiller (Cuculidae) ailesi 38 cins ve 144 tür ile temsil edilmektedir.

Davranış Özellikleri

Guguklar yumurtalarını diğer kuşların yuvasına bırakarak parazitik davranış sergilerler. Yumurtalarını daha çok öğleden sonra veya akşam vakitlerinde bırakırlar. Bunun altındaki temel neden yuvadaki kuşun kendi yumurtalarından farklı bir yumurtanın yuvasına bırakıldığını tespit etmesinin zorlaştırılmasıdır. Yumurtayı yerleştirirken acele olmak zorunda olan guguklar genellikle 10 saniye içerisinde yumurtayı yuvaya bırakırlar. Dişi guguklar yumurtasını bırakacağı yuvadaki 1-2 yumurtayı yemeyi veya yuvadan dışarıya atmayı tercih ederler. Bu davranış çivitkuşları veya vidyalarda da zaman zaman görülebilmektedir.

Gugukların yumurtalarını bıraktığı türler arasında; Gri Taşkuşu (Saxicola ferreus), Sibirya Taşkuşu (Saxicola maurus), Gri Başlı Kızılkuyruk (Phoenicurus auroreus), Büyük kamışçın (Acrocephalus arundinaceus) ve Çinhindi Alaca Bülbülü (Copsychus saularis) gibi türler yer almaktadır.

Üreme Sistemi ve Çiftleşme Davranışları

Guguklar çiftleşme mevsimlerinde çiftler oluşturmazlar. Erkek ve dişi bireyler birden fazla bireyle çiftleşirler. Guguklar yıl içerisinde tek bir üreme mevsimi geçirirler.

Beslenme Alışkanlıkları

Guguklar genel olarak böcekçil beslenirler ve tüylü tırtıllar en sık tükettiği canlıların başında gelmektedir.

Yaşam Süresi

Guguklar doğal yaşam alanlarında ortalama olarak 7 yıl yaşayabilmekle birlikte en fazla 12.9 yıllık bir ömür sürebilirler. Esaret altındaki yaşam süresi araştırılmamıştır.

Koruma Statüsü

2016 yılında IUCN Tehlike Altındaki Türlerin Kırmızı Listesi için değerlendirilmiş olup Asgari Endişe Altındaki Türler arasında listelenmiştir.

Kaynaklar:

WANG, Long-Wu, et al. Egg laying behavior of common cuckoos (Cuculus canorus): Data based on field video-recordings. Zoological Research, 2020, 41.4: 458.

BirdLife International. 2019. Cuculus canorus (amended version of 2016 assessment). The IUCN Red List of Threatened Species 2019: e.T22683873A155496731. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683873A155496731.en. Accessed on 30 September 2024.

PUSWAL, Sabah Mushtaq, et al. Common Cuckoo (Cuculus canorus) nestlings adapt their begging behavior to the host signal system. Avian Research, 2024, 15: 100195.

Iqbal, M. 2021. “Cuculus canorus” (On-line), Animal Diversity Web. Accessed September 30, 2024 at https://animaldiversity.org/accounts/Cuculus_canorus/

MORELLI, Federico; BENEDETTI, Yanina; PAPE MØLLER, Anders. Diet specialization and brood parasitism in cuckoo species. Ecology and Evolution, 2020, 10.11: 5097-5105.

Fransson, T., Kolehmainen, T., Kroon, C., Jansson, L. & Wenninger, T. (2010) EURING list of longevity records for European birds. (Çevrimiçi). “https://euring.org/data-and-codes/longevity-list?page=3“